Çağın dehşeti: UYUŞTURUCU!

Ülkemizde de aile içi sorunlar, geçim sıkıntısı, kendini kabul ettirme, sosyal hayatta her ne pahasına olursa olsun bir yer edinme, eğitimde başarısızlık, seçilen model insanların tespitindeki isabetsizlikler toplumun her bireyini etkilerken en büyük sarsıntıyı gençlik yaşamaktadır.

Sorunlardan kaçmanın yolu olarak görülen ve maalesef süratle yaygınlaşan ve suç örgütler tarafından ulaşılması kolaylaştırılan zararlı maddelerin kullanımı, maalesef normalleşmeye başlamıştır. Masum evlatlarımızın bu tuzağa düşmemesi için elimizden geleni yapmalıyız.

Ailelerin yapması gerekenler ve uyuşturucu hakkında bilinmesi gerekenleri, sizinle paylaşmayı gerekli buluyorum.

ALLAH YARDIMCIMIZ OLSUN…

UYUŞTURUCU MADDELERLE MÜCADELE

TANIMLAR

Madde : Halk arasında uyuşturucu olarak da adlandırılan alkol, esrar, eroin, kokain,
amfetaminler, tiner, tütün gibi başka kullanım alanları da olsa bile kişiler tarafından, ruhsal
ve fiziksel bazı etkilerini yaşamak için kullanılan ve bedensel, ruhsal ve toplumsal boyutlarda
ciddi zararları olan ajanlardır.

Zehirlenme (intoksikasyon) : Madde alımından ya da bazı maddelerin aşırı alımından
sonra başlayan merkezi sinir sisteminin olumsuz etkilenmesine bağlı olarak bir takım ruhsal
ve fiziksel kusurlarla birlikte görülebilen durumdur (hastalık halidir). Örneğin alkol alımından
sonra ortaya çıkan az ya da çok sarhoşluk hali bir zehirlenme tablosudur.

Tolerans : Kişinin aynı miktarda maddeyle artık eski etkiyi sağlayamaması, giderek
daha fazla miktarda madde alma isteği olmasıdır. Örneğin: “Biraz çakırkeyif olmak için”
içtiğini söyleyen birinin aynı etkiyi sağlamak için giderek içki miktarını artırmak zorunda
kalması halidir.

Kötüye kullanım : Tam bir bağımlılık hali olmasa da madde kullanımı yüzünden kişinin
giderek mesleki ve toplumsal sorumluluklarını aksatmaya başlaması, aile içi problemler
yaşaması ya da yasal sorunlarla karşılaşması halidir. Artık içkisi ve diğer kullandığı maddeler
yüzünden çevresiyle arasında sorunlar çıkmaya başlamış demektir. Bağımlılar bu grup
içinden çıkar.

Madde kullanımına bağlı fiziksel / ruhsal bozukluk : Uzun süreli madde kullanımı
sonucu ortaya çıkan bir takım bedensel ve ruhsal hastalıklardır. Örneğin: beslenme
bozuklukları, bunama, vitamin eksiklikleri, karaciğer hastalıkları gibi.

“Anne ve babası uyuşturucu müftelası olan ve ağladığı için uyuşturucu enjekte edilen 6 aylık bebek”

Bağımlılık : Bağımlılık tam bir hastalık halidir. Bedensel, ruhsal ve sosyal yıkımla
birlikte seyreder. Maddeyi sürekli kullanma, maddeye ulaşabilmek için sürekli çaba sarfetme,
istenen etkiyi sağlamak üzere giderek daha fazla madde kullanma, maddeyi bıraktığında
yoksunluk belirtileri gösterme ile karakteristik bir durumdur. Kişinin o güne kadar olan maddi,
manevi her türlü kazancını siler götürür. Bağımlı olan kişi tüm yaşamı boyunca bağımlıdır.
Bağımlı düzelebilir, maddeyi kullanmaz hale gelebilir, ama unutulmamalıdır eğer o maddeyi
tekrar kullanırsa en kısa zamanda tekrar bağımlı hale gelir.

Yoksunluk : Uzun süreli madde kullanımından sonra aniden azaltılması ya da
bırakılması halinde ortaya çıkan bir takım fiziksel ve ruhsal belirtilerle karakterize bir
dönemdir. Hekim müdahalesi ve hastane tedavisi gerekebilir. Uzun süreli ve yüksek dozda
madde kullanımından sonra bırakma niyeti olursa öncelikle bir hekime danışılması önerilir.

Bırakma : Bağımlılık yapan maddeyi kişinin artık kullanmamasıdır. Ancak tekrar
kullanırsa bağımlı olma riski yüksektir. Maddeyi bıraktıktan sonraki bir yıllık süre tekrar
başlama açısından yüksek riskli bir dönemidir.

Sürçme, kayma ve nüks : Bir maddeye, bırakıldıktan sonraki dönemde yeniden
başlama halleridir. Tıbbi açıdan farklı tanımlar olmakla birlikte bilinmesi gereken en önemli
şey hemen bir hekime danışılması gerektiğidir. Bağımlılık düzeyinde kullandıktan sonra
madde bırakılınca tek bir kullanımla tekrar başlamanın yine bağımlılığı gündeme getireceği
bilinmeli ama tekrar tedaviye başlama ne kadar geciktirilirse sonrasının da o kadar güç
olacağı akıldan çıkarılmamalıdır. Yani tek bir kullanım çok büyük bir risk olmayabilir ancak
tekrarlayan “tek” ler arkadan gelecek büyük felakete neden olur.

GİRİŞ
Madde kullanımı ve bağımlılığı son yıllarda tüm dünyada ve ülkemizde de giderek
artan toplumsal bir sorundur. Ülkemizde bu sorunu güncel boyutları ile ortaya koyabilecek
çok sayıda çalışma ve birikmiş bilgi olmamakla birlikte hem sağlık hem de emniyet kayıtları
bu sorun alanının giderek büyüme eğiliminde olduğunu düşündürmeye yetecek miktardadır.
Madde kötüye kullanımı ve bağımlılığı yalnızca bireysel sağlık sorunu olmayıp toplum
sağlığı, toplumsal düzen ve gelecek için de bir tehdittir. Çünkü yalnızca maddeyi kullanan
bireyi değil o bireyin birlikte yaşadığı aileyi, ailenin bir parçası olduğu toplumu, toplumun
kültürel yapısını, değer yargılarını, giderek ekonomik yapısını bozan, etkileri ülke sınırları
dışına taşan birer kavramdırlar.

Madde bağımlılığı günümüzde şiddeti vurgulanmakla birlikte geçmişi insanlık tarihi ile
eşdeğer bir kavramdır. İnsanoğlu duygularını, davranışlarını şu ya da bu şekilde değiştirmek,
bazen kendisine sıkıntı veren durumlardan uzaklaşmak için bazı maddeleri kullanmayı
keşfetmiş, bilerek veya bilmeyerek farklı deneyimler yaratmış ve bugün yarattığı bu sorun
alanı ile boğuşmaya başlamıştır.

Madde kullanımı çağlar boyunca farklı toplumlarda farklı biçimde ele alınmış, kimi
dönemlerde bazı gruplarda desteklenmiş, kabul için ölçütler ortaya atılmış kimi zamanda
toplumu ondan kurtarmak amacı ile çok sert tedbirler uygulanmıştır. Ancak madde kullanımı
yaygılaşmış ve bağımlılık ciddi bir sağlık sorunu olarak gündeme gelmeye başlamıştır. Kimi
kez moderleşmenin yanısıra devam eden yoksulluk, kimi kez bazı kültürel yaklaşımlar madde
kullanımını açıklamak için kullanılmıştır. Genel olarak kabul görecek tarafı ise madde
kullanımının “geçici, sahte bir iyi oluş” hali yarattığı, ve sözde iyilik halini tekrarlama
çabasının bireye ve topluma bir yığın belalar getirdiğidir.

Bağımlılık bireyi bir maddenin esiri yapan, özgürlüğünü, özerkliğini elinden alan bir
süreçtir. İnsanı başkalarına muhtaç hale getirir. Yıkıcı etkileri bireyi fiziksel gücünden,
ailesinden, işinden koparmakta, çaresiz bir köle haline getirmektedir. Bağımlılık kişide hem
bir takım fiziksel, psikolojik hasarlara neden olmakta, hem de iş gücü kaybına yol açmakta,
ailevi sorunlar yaratmakta, toplumsal düzeni olumsuz etkilemektedir. Dünyada giderek artan
bir sorun olduğu da göz önüne alınırsa insanoğlu için ne kadar önemli kayıplara yol açtığı da
aşikardır.

MADDE KULLANIMININ YAYGINLIĞI
Toplumda uyuşturucu madde kullanımı buz dağına benzer. Polisin yaptığı
tutuklamalar, tıbbi problemler, madde bağımlılığı tedavisi yapan kliniklere başvuru ve
araştırmalara yansıyanlar problemin yüzeyde görünür kısmıdır. Altta yatan problemin ancak
bir kısmına ulaşabilir. İş kaybetme riski, madde kullanımının getirdiği sosyal etiket ve
problemi inkar etmeye yol açan diğer faktörler bilgi toplamayı daha da güçleştirir. Madde
bağımlılığı alanında veri elde etmeyi güçleştiren başka bir faktör de bağımlılık, kötüye
kullanım, zararlı kullanım gibi tanıların tanımlanmasındaki güçlüktür. Kimine göre yasadışı
herhangi bir maddenin kullanımı bağımlılık anlamına gelirken kimileri bağımlılık deyince
fiziksel bağımlılığı anlar. Sosyal içiciliğin kabul gördüğü bir ülkede alkol kötüye kullanımı,
alkolün yasak olduğu bir ülkedekinden farklı tanımlanabilir.

Madde bağımlılığının sıklık ve yaygınlığına ilişkin veriler ülkeden ülkeye değişiklikler
göstermekte ve yukarıda tanımlanan nedenlerden dolayı da çoğu kez gerçeği yansıtmadığı
düşünülmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde 1990-1991 yılları arasında yapılmış bir
epidemiyolojik çalışmada son bir yıl içindeki alkol bağımlılık oranı %7 olarak verilmiştir.
Madde kullanımı ile ilgili epidemiyolojik çalışmalar genellikle o maddeyi kullanan kişi sayısı
hakkında bilgi vermekte genellikle bunlarının kaçının bağımlı, kaçının kötüye kullanıcı
olduğunu belirlemek mümkün olmamaktadır. Sigara dahil bağımlılık ve kötüye kullanım
özelliği olan maddelerin Amerika Birleşik Devletleri’nde kullanım sıklığının %40 civarında
olduğu ileri sürülmektedir. Ülkemizde lise çağındaki gençler arasında yapılmış iki çalışmada
alkol dışı diğer uyuşturucu maddeleri yaşamları boyu en az bir kez kullanmış olanların oranı
1991 deki çalışmada %2.6, 1995 deki çalışmada ise %7 olarak bulunmuştur. Bu çalışmaların
dışında okul anketleri, hastane ve polis kayıtları ülkemizde de uyuşturucu madde
kullanımının giderek arttığını göstermektedir. Bağımlılık ve kötüye kullanım sıklığı ile ilgili
söylenebilecek en doğru şey bu maddelerin kullanımının yaygılaşmasının kötüye kullanımı
ve giderek bağımlı sayısını da artırdığıdır.

MADDE KULLANIMININ ve KULLANICININ ÖZELLİKLERİ
Madde kullanımı, alımı takip eden dönemde insan vücudunda bir takım fiziksel ve
ruhsal değişikliklere neden olur. Bunların bir kısmı ilk kullanımda ilgi çekici ve hoşnutluk verici
türde olabilir. Zaten bu yalancı iyilik hali madde bağımlılığına daha doğrusu kişinin madde
alımı davranışını tekrarlamasına yol açan ana nedendir.

Bağımlılık yapıcı maddeler olarak alkol, tütün, esrar, biperiden (Akineton), morfin,
kodein, eroin, metadon, meperidin (Dolantin), diazepam (Diazem,Nervium), clonazepam
(Rivotril), lorazepam (Ativan), flunitrazepam (Rohypnol), alprazolam (Xanax),
barbitüratlar (Luminal,Nembutal), meprobamat, fenprobamat (Gamakuil), LSD, fensiklidin
(melek tozu), ecstasy, kokain, amfetamin, kafein, efedrin, benzol, toluen (tiner, bali gibi
seyreltici ve yapıştırıcılar), “crack” gibi bazı sentetik türevler tanımlanabilir. Bunların etki
mekanizmaları, alındığı zaman ortaya çıkardığı belirtiler ve bağımlılık yapma güçleri
açısından aralarında farklılıklar vardır. Bu el kitabı hekim dışı personelin kullanımı için
hazırlandığından bazı bilgilerin konuya hakim olmayan kişilerin elinde yanlış kullanılabileceği
ve özendirici nitelik taşıyabileceği endişesi nedeni ile madde kullanımının yarattığı fiziksel ve
ruhsal belirtiler, bağımlılık yapma güçleri üzerinde durulmayacaktır.

Madde kullanımınının evreleri
Madde kullanımı ilk olarak deneme ile başlar. Bunda özenti önemli rol oynar. Daha
sonra kişi zevk için bu maddeyi zaman zaman kullanmaya başlar. Bu dönemde maddenin
kişiye hiçbir zararı yok gibidir, yalnızca zevk verir. O zamana kadar hakkında çok korkunç
şeyler dinlediği bu şeyin aslında hiç de o kadar kötü olmadığını ve bağımlı olmadan
kullanabileceğini düşünmeye başlar. Düzenli kullanmaya devam ettikçe tolerans, madde
bulma uğraşısı ve çoğul madde kullanımı (ne bulursa kullanma) gelişir. Bazen maddeyi
zaman zaman zevk için kullanan kişi hayatında bir sıkıntı yaşadığında zaten kolay
ulaşabildiği uyuşturucu maddeye sığınır, sıkıntı ve üzüntüsünü azaltmak için düzenli
kullanmaya başlar, yalancı iyilik halini sürdürmek ister ve buradan bağımlılığa kayar. Bu
evreden sonra artık kişinin çalışma kapasitesi düşer ve maddeyi kullanmadığı zaman ortaya
çıkan yoksunluk belirtilerini yaşamamak için uyuşturucuyu kullanmaya devam eder.
Bağımlılık geliştiğinde artık kişi uyuşturucuyu “normal” hissedebilmek için almak zorundadır
ve başlangışta aldığı zevk de kaybolmuştur.

Kimler madde kullanabilir, kimler bağımlı hale gelebilir ? Belli bir kişi için bu soruların
cevabını kesin olarak verebilmek mümkün değildir. Ancak madde kullanımı ve bağımlılığı
açısından bazı risk grupları tanımlanmıştır. Bunlar istatistiki bilgilere göre madde kullanımı ve
bağımlılığının diğer insanlara göre daha kolay ortaya çıkabildiği gruplardır. Erkek cinsiyetinde
madde kullanımı daha yaygındır. Kullanım yaygınlığı ve bağımlılık geliştirme riski açısından
18-29 yaşlar riskin en yoğun olduğu dönemdir. Toplumda bağımlılık oranını azaltmak
açısından en çok üzerinde durulması gereken bu yaş grubudur.

Bağımlılıkla ilgili risk faktörleri:
Aile ile ilgili risk faktörleri:
- Anne ve baba desteğinin az olması
- Anne ve babada madde kullanımı olması
- Anne ve babanın gencin madde kullanımına izin verici, fazla toleranslı bir tutum içinde olması
- Anne ve babanın çocuk ile ilişkisinin kalitesi (ayrılan vaktin uzunluğundan çok bu vaktin nasıl değerlendirildiği önemlidir)
- Tutarsız disiplin (anne ve babadan birinin yasakladığına diğerinin izin vermesi ya da farklı zamanlarda aynı ebeveynin farklı tutumlar sergilemesi)
- Anne ve babanın çocuğun aktivitelerine ilgisizliği
- Başarının ödüllendirilmeyişi, suçluluk duygusu uyandırmanın eğitim metodu olarak kullanılması
- Çevrenin gerçekçi olmayan beklentileri (çok başarı beklenmesi ve bu nedenle mevcut başarının takdir edilmeyişi gibi)
- Çocuğun okuldan sonra kendi haline bırakılması

Sosyal risk faktörleri:
- Yaşam stresleri (göç, işsizlik, boşanma, kayıplar vs)
- Madde kullanan arkadaş grupları içinde olmak
- Düşük okul, iş başarısı
- Düşük sosyoekonomik düzey
- Cinsel ya da fiziksel taciz yaşama
- Kişilikle ilgili faktörleri:
- Girişkenliğin az olması
- Kendine güvenin az olması
- Kendini kontrol etme yeteneğinin az olması
- Başetme mekanizmalarının kötü olması
- Dışarıdan kolay etkilenme
- Saldırgan kişilik yapısı
- Heyecanlı, dürtüsel, asi, kötümser kişilik yapıları
- Sosyal değerlere yabancılık
- Davranış bozuklukları

Madde kullanımına başlamanın bir kısmı sosyal aktivitelerle ya da tıbbi zorunlulukla
ilişkilendirilebilir. Örneğin sigara ve alkol kullanımı topluma, alt kültürlere göre değişiklikler
göstermekle birlikte belirli bir doza kadar sosyal bir akvite olarak toplumsal kabül görmekte
ve yasal engel de bulunmamaktadır. Yine biperiden (Akineton), morfin, meperidin
(Dolantin), diazepam (Diazem, Nervium), clonazepam (Rivotril), lorazepam (Ativan),
flunitrazepam (Rohypnol), alprazolam (Xanax), barbitüratlar (Luminal, Nembutal),
meprobamat, fenprobamat (Gamakuil) gibi ilaçlar tedavi amacı ile hekim tarafından reçete
edilmiş olabilir. Bu gibi durumlarda eğer miktar aşımı ve kötüye kullanım söz konusu ise bunu
ayırt etmek daha güç olabilir. Günümüzde sigaraya karşı giderek artan bir tepkinin olması,
yalnız içiciyi değil, dumanını solumak sureti ile eş zamanlı yanındakileri de zehirliyor olması
“sigara kullanmayalım kampanyalarına” taraftar toplamakta, kapalı mekanlarda kullanımının
sınırlandırılması ile de özellikle batılı toplumlarda sigara kullanımında genel bir azalma
olduğu bilinmektedir.

Alkol ise, halen çok değişik üretim teknikleri, farklı lezzetler, kimi zaman az dozda
alındığında sağlığa olan katkısı hakkındaki yayınlar, bazı hastalıklardan koruduğu yönündeki
iddialar ve iletişimin ön plana çıktığı dünyada sosyal yaşamın renk veren bir elementi gibi
reklamlar sonucu halen giderek yaygın kullanılan bir maddedir.

Ne kadar içmek normaldir ? Bunun cevabı kişiden kişiye göre değişir demek yanlış
olacaktır. Çünkü içkinin sınırını sarhoşluk halinin görülmesi ile tanımlamak da yanlıştır. Bir
diğerine göre birkaç kadehi daha fazla yuvarlayan bir kişideki bana birşey olmuyor iddiası
belki de gizli gizli ilerleyen bir toleransın ve gelecekteki bağımlılığın bir habercisidir. Alkol
kullanmanın problem haline dönüşmesi için kişinin sürekli alkol alıyor olması gerekmez. Kişi,
zaman zaman kullansa da, alkol almaya bağlı olarak aşağıdaki problemlerden birisini dahi
tekrar tekrar yaşıyorsa profesyonel yardımı gerektirecek düzeyde alkol kullanma problemi var
demektir:

- İşte, okulda ya da evde üstüne düşen görevleri tekrarlayıcı bir biçimde
aksatma: Kişi alkol nedeniyle zaman zaman işe ya da okula gidemez ya da
başarılı olamaz, bu yüzden ceza alabilir.
- Fiziksel olarak tehlikeli durumlarda yineleyici biçimde alkol kullanımı: örneğin
alkol etkisinde iken araba ya da makina kullanmak.
- Alkol ile ilişkili ortaya çıkan yasal sorunlar: örneğin alkollü iken kavgaya karışıp
göz altına alınma.
- Alkolün neden olduğu ya da alevlendirdiği sürekli ya da tekrarlayıcı kişilerarası
sorunlar: örneğin alkollü iken eşle tartışmalara girmek ya da kavga etmek.
Unutulmamalı ki bu durumlar kişinin alkol aldığı zamanların hepsinde değil
bazılarında olabilir ama tekrar tekrar oluyorsa bu kişi içkinin zararlı sonuçlarını kontrol
edemiyor ve alkolle başı dertte demektir. Bu durumda artık alkol kötüye kullanımı söz
konusudur.

Fazla miktarlarda, sık sık ya da sürekli alkol aldığı halde yukarıdaki problemleri
yaşamayan insanlar da vardır. Bunların da uzun vadede alkole bağlı tıbbi problemler
geliştirme riskleri fazladır. Bu duruma “problemli alkol kullanımı” denir.

Alkolik kime denir?
Alkolizm deyince bir çok insanın zihninde, parklarda ispirto şişesine sarılıp sızan ağır
alkol bağımlığı canlanır ve böyle düşününce de kolayca kendilerinde “ alkol problemi
olmadığını ” söylerler. Ama bu kesinlikle yanıltıcıdır.

Bazı kişilerde alkol kullanımı ileri boyutlarda problemlere yol açar. Aşağıdakilerden en
az üçü varsa alkol bağımlısı tanısı konur:

- Niyetlendiğinden daha fazla miktar ve sürede alkol almak. Örneğin kişi bir bardak
içmek için başlar, ama bir şişe bitirmeden kalkamaz.
- Kişi bırakmayı istediği ya da defalarca bırakmayı denediği halde yeniden içmeye
başlar. Zaman zaman bir kaç gün ya da ay içmeyebilir. Bunu ‘istediği zaman
bırakabildiğinin’ kanıtı olarak göstermeye çalışabilir.
- İçkiye fazla vakit ayırır. Bazıları gün içinde kimseye farkettirmemeye çalışarak içebilir.
- İçki içmeye fırsat bulamadığı sosyal faaliyetleri, hobileri, başka zevk verici aktiviteleri
azaltır ya da terkeder.
- Alkole bağlı ya da alkolle artan fiziksel (karaciğer hastalığı, yüksek tansiyon, gastirit
vb), ya da psikolojik (depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu vb) problemler
yaşamasına rağmen içmeye devam eder.
- Aynı etkiyi almak için içtiği miktarı arttırır ya da başkaları için çok sayılacak
miktarlarda içtiği halde etkilenmez (bunu, yanlış olarak iyi bir şeymiş gibi, alkole
dayanıklı olduğunun kanıtı olarak öne sürebilir).
- Alkol almadığı zaman titreme, terleme, çarpıntı gibi şikayetler yaşar.

Ne kadar içki içmek “normal”dir?
Günde 1-2 kadeh içki almanın kalp hastalığı riskini azaltabileceğine işaret eden
bilimsel araştırmalar bulunmasına rağmen bazıları için alkol kullanımı kontrol edilemeyen bir
saplantıya dönüşebilir.

Alkolikler genellikle “dibe vurmadan” yani her şeylerini kaybetmeden alkolik olduklarını
kabule yanaşmazlar (ya da sırf çevrelerindekileri susturmak için alkolik olduklarını söyler,
ancak bunu değiştirmek için hiçbir ciddi çaba harcamazlar), bu nedenle de tedaviye istekli
değillerdir. Ailelerinin alkolik hastayı koruyucu, kollayıcı tavrı O’nun dibe vurmasını ya da dibe
vurduğunu farketmesini engeller. Başka bir değişle, alkolik parasız kalır, annesi para verir,
karakola düşer, babası kurtarır, hasta olur, eşi hastaneye götürür. Alkolün olumsuz
sonuçlarıyla hasta değil ailesi hep yüz yüze gelir. O ise alkolün verdiği sarhoşluğa sığınıp
tüm sorunlarını inkar eder ya da hep başkalarını suçlar.

Alkol kullanımının normallik sınırlarının tanımında bir standart içki birimi kullanılır. “Bir
standart içki” ortalama 10 gram alkol içerir. Bunun içki olarak karşılığı, bir tek rakı, cin, votka,
viski ya da bir kadeh şarap, ya da bir küçük kutu biraya eşdeğerdir. Bugün erkekler için
haftada 21 standart içkinin, kadınlar için ise 14 standart içkinin üzerine çıkılması tıbbi açıdan
ciddi tehlike olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca miktar ne kadar olursa olsun haftada en az iki
günlük bir içki tatili de önerilmektedir. Yine bu miktar içkinin altında içmenin de kişiye hiç bir
zarar vermeyeceğini sanmak yanlıştır.

UZUN SÜRE VE YÜKSEK DOZLARDA MADDE KULLANIMININ İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ:
Uyuşturucu maddeler uzun süre ve yüksek dozlarda kullanan insan üzerinde
bağımlılık dışında da kötü etkileri vardır. Bu etkilerin ortaya çıkabilmesi için bazı maddelerde
uzun süreli ve yüksek doz kullanıma bile gerek yoktur.

“Hamileliği esnasında uyuşturucu kulllanan bir annenin bebeği”

1. Alkol ve diğer uyuşturucu madde kullanan annelerin bebeklerinde gelişim geriliği,
zeka geriliği ve diğer doğum anomalileri sıktır.
2. Depresyon, psikoz, demans (bunama) gibi bazı ruhsal bozukluklar kullanılan
maddeye bağlı olarak ortaya çıkabilir.
3. Madde kullananlarda intihar daha sık görülür.
4. Sindirim sistemi hastalıkları (gastrit, ülser, pankreas hastalıkları), karaciğer
hastalıkları (yağlanma, siroz), sinir sistemi hastalıkları, kalb yetmezliği, kansızlık,
sara nöbetleri, beslenme bozuklukları sık olarak ortaya çıkan fiziksel
hastalıklardır.
5. Madde alımı sırasında ortak kullanılan injektör gibi bazı araçlar bulaşıcı
hastalıkların (hepatit, AİDS gibi) taşınması açısından önemli risk faktörleridir.
Madde kullanımının kötü etkileri yalnızca bireyle sınırlı değildir. Sigara dumanından
etkilenen pasif içiciler örneğinde olduğu gibi doğrudan zararlı bir etki söz konusu olabilir.
Madde kullanımının ve özellikle bağımlılığının sosyal zararları en az bireysel zararları kadar
önemlidir. Maddeye bağımlı olmak, bütün zamanını onu temin etmek ve kullanmak için
harcamak, iş kaybı, maddi kayıplar, aile içi çatışmalar, aile bütünlüğünün bozulması, madde
arayışı için yasadışı yollara uzanan kazanç temin etme çabaları ve madde satışı ile güçlenen
mafya, işin sosyal boyutunun derinliğini tanımlamada verilecek örneklerdir. Madde bağımlılığı
maddi ve manevi değerlerini yitiren bireyden, sosyal değerlerini yitirmiş ve mafya, karapara
zihniyetinin egemen olduğu topluma doğru uzanan bir yoldur. Yine pekçok terör örgütünün
yasadışı finansmanının uyuşturucu madde ticareti yoluyla sağlandığı da bilinen bir gerçektir.

YASAL BOYUT
Alkol, sigara ve tıbbi reçete ile verilmiş ilaçlar dışındaki uyuşturucu maddelerin
kullanılması ve satılması Türk Ceza Kanununun ilgili maddeleri ile suç olarak kabul edilmiştir.
Yine toplumun rahatını bozacak, rezalet çıkaracak tarzda içki içmek, ya da sarhoşluğu ihtiyat
haline getirmek (2 kez mahkum olduğu halde aynı suçu tekrarlamak) suç olarak kabul
edilmektedir. Ayrıca suç işlediği sırada şuur ve harekat yeteneğini azaltacak tarzda bir ruhsal
bozukluk içerisinde olma hali niteliğine göre cezayı indirebilirken, bilerek uyuşturucu madde
kullanmak ve bu sırada suç işlemek durumunda “ben ne yaptığımı bilmiyordum” savunması
kabul edilmemekte, ceza indirimi de söz konusu olmamaktadır.

MADDE BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE
Uyuşturucu nitelikte madde kullanımı bireysel ve toplumsal bir sorundur. Zararların
boyutları ülke sınırları dışına da taşar. Bu açıdan bakınca bir insanlık sorunu tanımlaması
iddialı sayılmaz. Uyuşturucuyla mücadele de bütün bu boyutlarda olmalıdır.

Basından izlenen ve bu yöndenki haberlerin sıklığı nedeniyle de doğru kabul
edilebilecek bir husus, devletlerin bununla yeteri kadar mücadele etmediğidir. Hem
uyuşturucu karşıtı propagandalar sürmekte hem de bu yolla kazanılan karaparalar bir şekilde
ekonomi içine aktarılmaktadır. Gayriresmi faaliyetlerin finans aracı olarak kullanılmaktadır.
Birçok devlet sigara ve içki satışından gelir elde etmekte, bununla ilgili üretimleri
desteklemektedir. Uyuşturucu ticareti, uyuşturucu bağımlılığı gibi kavramlar genellikle son
yakalanan mafya üyeleri ile ilişkilendirilmekte işin diğer boyutu göz ardı edilmektedir.

Madde bağımlılığıyla mücadeleye bazı ana ilkeler etrafında bakmak faydalı olacaktır:
1. Bireysel ve toplumsal çapta uğraş, ülkeler arası işbirliği gerektirir.
2. Yalnızca kullanıcıya karşı propaganda ya da kullanım sonrası tedavi değil aynı
zamanda üretimi ve satışı ile de mücadele şarttır.
3. Madde teminin zorlaştırılması doğrudan bağımlılara bir fayda sağlamasa da zaman
içerisinde kullanıcı sayısını azaltmakta dolaylı olarak bağımlı sayısına da gelecekte
etki etmektedir. Bunun örneği içki ve sigara satışını gençler için kısıtlayan, zaman ile
kısıtlayan bazı batı ülkelerinde görülmüştür.
4. Bağımlı miktarını azaltabilmek için karşı propaganda sadece bağımlı grubuna değil
sosyal içiciler dahil herkese yapılmalıdır. Artan dozun nelere yol açabileceği, “ben her
gece büyük bir şişe devirmiyorum ki” savunmasının insanı aldatabileceği
anlatılmalıdır.
5. Eğitim, karşı propaganda da çok önemlidir. Ancak ehil kişiler tarafından yapılmalıdır.
Eğitici konu ile ilgili her soruyu cevaplandırnabilecek tarzda yetişmiş olmalıdır.
Eğitimde tıbbi bilgi içeren kısımlar mutlaka hekim denetiminde verilmelidir. Eğitim
standart olmayıp hedef gruba özgül hazırlanmalıdır. Yanlış verilen ve gereksiz
tekrarlanan eğitimin özendirici olabileceği unutulmamalıdır. Örneğin: Amerika Birleşik
Devletleri’nde “DAIR” isimli önleme programında polisler okullarda verdikleri
seminerlerde tek tek uyuşturucu maddeleri öğrencilere tanıtarak etkilerinden
bahsetmişler, bunları kendilerine satmaya çalışabilecek kişilerin hangi taktikleri
uygulayacaklarını anlatmışlardı. Bu program milyonlarca dolar harcanarak ülkeye
yaygınlaştırılmış ve 5 yıllık bir uygulamanın ardından yapılan değerlendirme, bu
programın uygulandığı okullarda uyuşturucu kullanımında diğerlerine göre bir azalma
olmadığını hatta bu programın uygulandığı düşük sosyoekonomik seviyedeki,
genellikle zencilerin devam ettiği okullarda kullanımın daha da arttığı (muhtemelen bu
gençlerde polise karşı beslenen antipati nedeniyle) anlaşılmıştır.
6. Eğitim ve tedbirler özellikle risk gruplarına karşı daha dikkatle uygulanmalıdır. İçeriği
“sadece yapma” demenin ötesinde olmalıdır, çünkü bunun işe yaramadığı artık
bilinmektedir. Önleme programlarının bazı zorlukları vardır. Örneğin bu programlara
katılan aileler zaten bu konuda duyarlı olan ve çocuklarıyla ilgilenen, dolayısıyla
çocuklarında riskin görece düşük olduğu kişilerdir. Okullarda yapılan önleme
programlarına o sırada okuldan kaçmış olan madde kullanımına eğilimli öğrenciler
katılamayabilirler. Bir maddenin toplumda kullanımı ya da genel olarak madde
kullanımı toplumda arttığında ona karşı koruma programları başlatılır, oysa bu dönem
doğal dalgalı seyir içinde kullanımın zaten azalmaya başlayacağı nokta olabilir.
7. Gençleri uyuşturucudan uzak tutmak için maddeyi kullanma nedenlerine alternatif
yollar üretmek gereklidir. Onların olgun gözükmek, büyümenin verdiği sıkıntı ile
başetme, gruba kabul edilme kaygıları, ebeveynden farklılığını belli etme gibi
kaygıları ciddiye alınmalı ve bunları aşabilecekleri sosyal fırsatlar önlerine açılmalıdır.
Bu amaçla spor imkanlarının artırılması önemli bir araç olabilir. Gençlerin tedavisi
erişkinlerden zordur, ve sonuçları genellikle daha kötüdür.
8. Tedavi, belli bir döneme sınırlı kısa bir süreç olarak düşünülmemelidir. Uzun süreli
takip önemlidir. Tedavi sonrası sosyal desteğin sürdürülmesi, sosyal yetenekleri
geliştirici ve sağlıklı sosyal ilişkiler kurmaya yardımcı olan uygulamalar yararlıdır. Aynı
arkadaş grubuna dönüş sıklıkla yeniden başlama nedenidir. Maddeyi tamamen
bırakmasa dahi miktarını azaltmak ve alternatif yaşam stili oluşturmak büyük yararlar
sağlar.
9. Madde kullanımı bazen temelde seyreden başka bir ruhsal bozukluktan dolayıdır.
Örneğin depresyon, paranoya varsa önce bu tedavi edilmelidir. Bazen madde
kullanımı antisosyal kişilikte olduğu gibi bir kişilik bozukluğunun parçasıdır. Bu
durumda ayrı olarak tedavisi pek mümkün değildir.

MADDE KULLANIM SORUNUNDAN ŞÜPHELENMEK İÇİN
Kullanılan maddeye göre farklılıklar göstermekle birlikte aşağıdaki hususlar uyarıcı olmalıdır.
1. Günlük aktivitelerle ilgili alışkanlıklarında ani değişiklik,
2. Sosyal çevrede ani değişiklik,
3. Bedensel yakınmalar,
4. Uyku düzeninde bozulma,
5. Sık banyoya gitme,
6. Daha çok para harcama,
7. Öz bakımında azalma,
8. Okul, iş sorunları,
9. Zaman zaman çok canlı zaman zaman çok durgun olacak tarzda mizaç değişiklikleri,
10. Sinirlilik,
11. Yorgunluk, halsizlik,
12. Dalgınlık,
13. Konuşmada güçlük,
14. Fiziksel performansta azalma,
15. Alkol kullanıyorsa miktarında belirgin artış, daha sık içme,
16. İçkiden dolayı yasal sorunlarla karşılaşmaya başlama,
17. Ciltte yara, injeksiyon izleri,
Sayılan bu değişikliklerin bütünü veya bir kısmı mutlak madde kullanımı ile ilişkili
olmayabilir. Başka bir ruhsal bozukluk ya da ergenlik döneminde normal bir uyum çabası
olan “ergenlik krizi” sırasında da benzer değişiklikler görülebilir. Bu belirtileri görünce
sorgulamak, uyanık olmak gerekir ancak hemen bir madde bağımlılığı düşünülmemelidir.

MADDE KULLANAN YA DA ŞÜPHELENDİĞİNİZ KİŞİ İLE GÖRÜŞME İLKELERİ
1. Görüşme nedeninizi açıklayın, yargılamayacağınızı, yardım için ilişki kurduğunuzu açıklayın.
2. Eğer konumunuz itibari ile sonradan aynı kişiyi adli olarak değerlendirmeniz de
gerekecekse, yardım görüşmesini yapan siz olmayın .
3. Dinleyin, dinlediğinizi hissettirin.
4. Anladığınızı hissettirin.
5. Gereken yerde konuya açıklık getirmesini isteyin.
6. Yargılamayın.
7. Yorum yapmadan tekrar edin.
8. Sıkıntısını göstermesine, ağlamasına izin verin.
9. Gördüğünüz ya da şüphelendiğiniz belirtileri sayıp, gerekirse yardım için bir hekime
gönderebileceğinizi açıklayın.
10. Emretmeye, yönetmeye, tehdit etmeye kalkışmayın !
11. Yorum yapmaktan, utandırmaktan, yargılamaktan kaçının !
12. Gereksiz şefkat göstermekten, övmekten kaçının, davranışını onaylamadığınızı
açıkca belli edin !
Öfkeli ve saldırgan ise;
13. Kendinize güvenli davranın, sakin ve telaşsız olun.
14. Korkmayın, korktuğunuzu belli etmeyin.
15. Doğrudan göz teması kurmayın. Bunu tehdit olarak algılayabilir.
16. Kendisi ile konuşmak istediğinizi, sorunu için yardımcı olmaya çalıştığınızı açıkça
söyleyin.
17. Çevresi için ciddi zarar verebilecek ise önce sizin ve çevrenin
güvenliği önemlidir.

MADDE KULLANIMINA KARŞI ÖRNEK BİR KORUYUCU ÇALIŞMANIN İLKELERİ
Koruyucu çabadan amaç hiç kullanmamışları tehlikeye karşı bilgilendirmek,
kullananları erken dönemde caydırmak, bağımlı olmasını önlemek, bağımlıları ise zararları
azaltıcı yönde eğitmek, kontrol altına almaktır.
1. Mutlaka bilerek işe başlayın. Tıbbi yönün anlatılması için bir hekimden yardım alın.
2. Yapacağınız yanlışlar özendirici olabilir.
3. Eğiteceğiniz grubun özelliklerine uygun bir program belirleyin. Örneğin hiç
kullanmamışlar olabilir, ya da uzun süredir kötüye kullanım söz konusudur. Hiç
kullanmamışları eğitirken ilk kullanımlarda görülen ilgi çekici de olabilecek
belirtileri anlatmaya çalışmamak, maddelerin sükseli isimlerini aktarmamak daha
doğru olacaktır.
4. Çalışma hedefinizi belirleyin
5. Mümkünse 10-30 kişilik küçük gruplar oluşturun.
6. Herkesin düşüncesini ifade etmesine fırsat yaratın.
7. Toplantıyı soru-cevap şeklinde sürdürün.
8. Katılım için yüreklendirin.
9. Sadece öğüt vermeye, kendi fikirlerinizi kabul ettirmeye çalışmayın, bildiklerinizi
savunun onlar ikna olsunlar.
10. Farklı görüş bildirenleri siz sindirmeye çalışmayın.
11. Katılımcıların sıkılmaması önemlidir. Sıkıldıklarını hissettiğiniz anda toplantıyı
bitirin.

AİLELERİN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER

Emniyet Müdürlüğü’nden ailelere öneriler.

ÖNLEME
Gençlerin madde kullanmaya başlamasını önlemede ailelerin çocukları ile ilişkilerinin kalitesi önemli bir yer tutar. Çocukları ile kuvvetli sevgi ilişkisi olan doğru ve yanlışları öğreten, davranışları için uygulanabilir kurallar koyan, bunların uygulanmasını sağlayan ve çocuklarını gerçekten dinleyen ebeveynler çocuklarının uygun bir aile ortamında yetişmesini sağlamış olurlar.
İnsan ihtiyaçları, sonsuzdur.Çocuğunuzun yaşını sosyal çevresini, ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak ne kadar harçlık vereceğinizi belirleyiniz. Belirlenen bu rakam ihtiyaçların üzerinde yada bu ihtiyaçları karşılayamayacak miktarda olmamalıdır.

1. Değerlerin öğretilmesi:
Her ailenin bazı prensip ve standartlarla belirlenmiş davranış beklentileri vardır. Sosyal, ailesel ve dini değerler gence alkole ve maddeye hayır demeleri için nedenler bulmasını ve kararlılıklarını kesin bir şekilde sürdürmelerini sağlar.
Aile değerlerinizi çocuğunuza açık bir şekilde öğretebilmeniz için:
* İzin alması için gerekli olan değerleri açık bir şekilde belirtin ve dürüstlük, sorumluluk alma ve kendine güvenin neden önemli olduğunu, bu değerlerin iyi kararlar vermede nasıl yardımcı olacağı hakkında konuşun.
* Kendi davranışlarınızın çocuğunuzun değerlerinin gelişmesini nasıl etkilediğini sakın unutmayın. Çocuklar kendi anne-babalarının davranışlarını taklit ederler. Örneğin sigara içen anne ve babaların çocuklarının sigara içme yüzdesi daha yüksektir. Sigara içme, alkol ve yatıştırıcı ilaçları alma davranışlarınızı yeniden gözden geçirin. Unutmayın ki sizin bu maddeye karşı tutumunuz çocuğunuzun alkol veya madde kullanıp kullanmamaya karşı belirleyeceği tutumu şekillendirecektir. Bu zaman zaman aldığınız alkolü tamamen kullanmamanız anlamına gelmektedir. Çocuklar bağımlılık düzeyinde, kendisine ve ailesine zarar verebilecek düzeyde alkol kullanımı ile sosyal içicilik arasındaki farkı anlayabilirler.
* Çocuğunuzun asla sizin içkinizden tatmasına izin vermeyin. Böylece çocuk, erişkinler için yasal ve kullanılabilir olan alkolün çocuklar için yasal olmayan bir madde olduğunu görebilir.
* Kendi söz ve davranışlarınız arasında ki uyuma dikkat ediniz. Çocuğunuzun sizinle özdeşim kurduğunu unutmayınız. Çocuğunuzdan beklediğiniz davranışları sizin gösterdiğinizden emin olunuz. Çocuğunuz sizi model alır. Sizin davranışlarınızın, tutumlarınızın, sorunlarla başa çıkma yollarınızın benzerlerini çocuğunuzda görebilirsiniz.
* Çocuğunuzun sizin aile değerlerinizi anladığından emin olunuz. Aileler bazen çocuklarının nadiren veya hiç konuşmadan değerleri aldıklarını düşünürler. Bu doğru değildir. Bunlar, aile yemek için bir araya geldiğinde konuşulabilir.

2. Alkol ve Diğer Maddelere Karşı Kuralların Konması ve Bunların Uygulanması:
Kuralların konması işin sadece başlangıç kısmıdır. Önemli olan bunların uygulanmasıdır. Kurallara uyulmadığında uygulanacak yaptırımlar da önceden belli olmalıdır.
Açık olun. Kuralların nedenlerini açıklayın. Kuralların neler olduğunu ve nasıl bir davranış beklediğinizi söyleyin. Kurallara uymamanın sonuçlarını, yani yaptırımın ne olacağını, nasıl uygulanacağını ve ne kadar süreceğini tartışın.
Tutarlı olun. Çocuğunuzun alkol veya madde kullanmaması konusundaki kuralların evde, arkadaşında ve her yerde geçerli olduğundan emin olun.
Makul olun. Daha önce kararlaştırılmamış yeni kuralları ve cezaları çocuğunuzla tartışmadan uygulamayın. “Baban eve geldiğinde seni öldürür” gibi gerçekçi olmayan tehditlerden kaçının. Bunun yerine sakin bir şekilde tepki verin ve daha önce kararlaştırmış olduğunuz cezayı uygulayın.

3. Alkol ve Maddelerin Etkileri Hakkında Bilgi Sahibi Olma:
Aileler; alkol ve uyuşturucu maddeler hakkında bilgilenmeli, tehlikeyi kendilerinden ve çocuklarından çok uzaklarda görmemeli, tehlikeden uzak kalabilmek için tedbirler geliştirmelidirler.

4. Çocuğunuzla Konuşma ve Onu Dinleme:
Bir çok aile çocuğu ile alkol ve diğer maddelerin kullanımını konuşmaktan kaçınır. Bazıları kendi çocuklarının böyle maddelerle karşılaşmayacağını düşünür. Bazıları ise bunu nasıl konuşacağını bilmediği için veya böyle fikirleri çocuğun kafasına koymak istemediği için konuşmaz.
Çocuğunuz böyle bir problem yaşayıncaya kadar beklemeyin. Tedavi programlarına giren bir çok genç ailelerin öğrenmesinden önceki en az iki yıldan beri madde kullandıklarını açıklamaktadırlar. Çocuğunuzla madde ve alkol hakkında daha erken konuşmaya başlayın ve iletişim kanallarını açık tutun.
Tüm cevapları bilmeme olasılığından endişe etmeyin. Çocuğunuz bununla ilgili olduğunuzu bilsin yeter. Birlikte cevapları araştırabilirsiniz.

Aşağıda çocuğunuzla alkol ve madde hakkında konuşabilmenizi sağlayacak bazı ipuçları bulacaksınız.
İyi bir dinleyici olun. Çocuğunuzun size problemlerini veya sorunlarını getirebileceğinden emin olun. Çocuğunuzun size söylediği şeyleri dikkatle dinleyin. Öfkenizi kontrol edin, şiddetten kesinlikle kaçının. Gerekiyorsa, sakinleşmek için kendinize süre verin. Çocuğunuzun ne söylediğine çok dikkat edin. Eğer çocuğunuz sorunlarından bahsediyorsa, okulda veya arkadaşlarıyla işlerin nasıl gittiğini siz sorun.
Hassas konularda da konuşabileceğinizi hissettirin. Gençler, kendileri için önemli konularda ailelerinden bilgi alabileceklerine inanmak isterler.
Ödüllendirin. Sadece yanlışlar üzerinde odaklanmayın, iyi yaptığı şeyleri de fark edin ve bunları belirterek pekişmesini sağlayın. Aileler ödüllendirmekte eleştirmekten daha cömert olursa çocuklar kendilerini daha iyi hissederler ve kendi kararlarına güvenerek özgüveni yüksek gençler olurlar. Burada kastedilen sözel ödüllendirmedir. Yani çocuğunuzun yaptığı davranışı beğeniyorsanız onu takdir ettiğinizi söyleyin.
Açık mesajlar verin. Alkol veya madde hakkında konuşuyorsanız çocuğunuza kullanmama mesajını açık şekilde verdiğinizden emin olun. Böylece çocuğunuz kendisinden beklenenleri tam olarak bilecektir.
Doğru davranışlarınızla model olun. Çocuğunuzdan beklediğiniz dürüstlük, ahlaklı olmak gibi davranışları kendiniz gösterdiğinizden emin olun.

5. İletişim İpuçları:
Dinleme;
* Dikkatle dinleyin
* Sözünü kesmeyin
* Çocuğunuz konuşurken kendi söyleyeceğinizi
* Hazırlamakla meşgul olmayın
* Çocuğunuzun sözünün bittiğinden emin olana kadar bekleyin.

Gözleme;
* Çocuğunuzun yüz ifadesi ve vücut dilini anlayın.
* Çocuğunuz sinirli ve rahatsız mı veya rahat mı görünüyor?
* Konuşma süresince çocuğunuzun söylediklerini ona eğilerek, omzunu tutarak ve başınızı sallayarak ve göz teması kurarak dinleyin.
* Çocuğunuzun konuşmalarını ciddiye alın.

Cevap verin;
* “Şunu yapmalısın”, “senin yerinde olsam” veya “ben senin yaşındayken” ile başlayan cümleler yerine “çok ilgimi çekti” , “anlıyorum ki bu bazen zordur” gibi cümlelerle başlamak cevap vermek için daha uygundur.
* Eğer çocuğunuz size duymak istemediğiniz şeyler söylüyorsa, sakın bunları yadsımayın.
* Her durum için çocuğunuza önerilerde bulunmayın. Bunun yerine anlattığı şeylerin ardında ki duyguları anlamaya çalışın.
* Çocuğunuzun kastettiği şeyi anladığınızdan emin olun.
* Çocuğunuzun içinde bulunduğu güç durumu sizinle paylaştığı için pişman olmasına neden olmayın. Her zaman onun yanında olacağınızı hissettirin.

TEDAVİ

Evet! Uyuşturucu madde kullanan kişiler tedavi olabilir. Özellikle tedavi ilkelerini yerine getiren kişilerde uyuşturucu maddeyi bırakma oranı çok yüksektir.
Kullanıcılar arasında “bu hastalığın tedavisi olmadığı” yolunda bir kanı yerleşmiştir. Bu değiştirilmeye çalışılmalıdır.
Uyuşturucu maddeyi bırakan kişilerde tekrar madde kullanımına başlamak sık olarak gözlenen bir durumdur. Kişi uyuşturucu maddeleri bıraktıktan sonra bir daha hiçbir zaman kullanmamalıdır. Bir kez kullanması onun eski günlerine dönmesine neden olabilir.

Tedavinin ilkeleri
Bu maddeleri kullanan kişilerin tedavisi kişiye, kullanılan maddenin cinsine ve kullanım süresine göre değişiklikler göstermektedir.
Tedavinin başarısı için iki önemli etken sayılabilir:
1. Bunlardan birincisi kişinin tedavi olmayı istemesidir. Eğer kişi tedavi olmayı kendisi istemiyor ise, kimse ona zorla bıraktırmayı başaramaz.
2. Diğeri ise kişinin maddeyi bırakmaya kendini hazır hissetmesidir. Çünkü, kişi maddeyi bıraktığı zaman alışkanlıklarını, yaşadığı ortamı değiştirmek zorunda kalabilecektir. Eğer tüm bunlara hazır değilse, yapabilecek fazla bir şey yoktur.
Uyuşturucu madde kullanan kişide bağımlılık geliştiyse, tedavi daha güç olacak ve daha uzun sürecektir.
Ayrıca, uyuşturucu kullanımı ile daha da artan aile içi iletişim bozukluklarının, kopukluklarının giderilmesi için anne ve babanın da tedaviye katılması gerekir.

KAYNAKLAR
1. Bayam G (1997) Yasal boyutuyla alkol ve alkol dışı madde kullanımı. Alkol ve Alkol
Dışı Madde Bağımlılığı Temel Kurs Kitabı, N. Dilbaz (Ed) Ankara, Mutludoğan Ofset,
125-127.
2. Candansayar S (1997) Koruma ve önleme açısından bağımlılık sorunsalı. Alkol ve
Alkol Dışı Madde Bağımlılığı Temel Kurs Kitabı, N. Dilbaz (Ed) Ankara, Mutludoğan
Ofset, 107-124.
3. Çelikkol A (1999) Ruh Hastalıklarından Korunma. İstanbul, Gendaş.
4. Doğan YB (1997) Bağımlılık kavramı ve model anlayışı. Alkol ve Alkol Dışı Madde
Bağımlılığı Temel Kurs Kitabı, N. Dilbaz (Ed) Ankara, Mutludoğan Ofset, 1-8.
5. Köknel Ö (1998) Bağımlılık. İstanbul, Altın Kitaplar Yayınevi.
6. Ögel K, Tamar D, Karalı A, Çakmak D (1998) Alkol ve Madde Kullanım Bozuklukları
El Kitabı. İstanbul, AMATEM.
7. Uluğ B (1997) Madde kullanımı ile ilişkili Bozukluklar. Psikiyatri Temel Kitabı, cilt 1.
C Güleç, E Köroğlu (Eds), Ankara, Hekimler Yayın Birliği, 299-320.
8. Ünal M, Özpoyraz N (1997) Alkol kullanımı ile ilişkili Bozukluklar. Psikiyatri Temel
Kitabı, cilt 1. C Güleç, E Köroğlu (Eds), Ankara, Hekimler Yayın Birliği, 265-298.
9. Yargıç İ (2000) Alkol Madde Bağımlılığı ve Tedavisi Web Sitesi.
http://www.alkolmadde.com
10. Ziyalar A (2000) Sosyal Psikiyatri. 2. baskı, İstanbul, Yüce Yayım, 194-258.

http://www.ntvmsnbc.com/news/176027.asp#BODY

Bu Yazıyı Paylaşın